محاصره دریایی بنادر ایران از امروز آغاز می‌شود؛ لندن کنار کشید، تاکید واتیکان بر برقراری صلح

با شکست مذاکرات ۲۱ ساعته آمریکا و ایران در اسلام‌آباد، بحران خاورمیانه از بامداد دوشنبه ۱۳ آوریل ۲۰۲۶ وارد مرحله‌ای تازه شد؛ مرحله‌ای که در آن واشنگتن اعلام کرده است از ساعت ۱۰ صبح به وقت شرق آمریکا، یعنی ۱۴:۰۰ به وقت گرینویچ، محاصره دریایی همه کشتی‌های ورودی و خروجی از بنادر ایران را آغاز می‌کند. فرماندهی مرکزی آمریکا گفته است این اقدام شامل بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان می‌شود، هرچند عبور کشتی‌ها به مقصد بنادر غیرایرانی از تنگه هرمز، بنا بر اعلام آمریکا، مشمول این محدودیت نخواهد بود. در مقابل، سپاه پاسداران هشدار داده است نزدیک شدن شناورهای نظامی به تنگه هرمز می‌تواند نقض آتش‌بس تلقی شود.

این تصمیم پس از آن اعلام شد که گفت‌وگوهای مستقیم و بی‌سابقه تهران و واشنگتن در پاکستان، که با هدف پایان دادن به جنگ شش‌هفته‌ای و مهار بحران تنگه هرمز برگزار شده بود، بدون توافق پایان یافت. گزارش‌ها حاکی است اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای ایران، دسترسی دریایی، و دیگر خواسته‌های متقابل، مانع دستیابی به تفاهم شد. هم‌زمان دونالد ترامپ موضعی تهاجمی‌تر گرفت و گفت برای او بازگشت یا بازنگشتن ایران به مذاکرات اهمیتی ندارد؛ پیامی که نشان می‌دهد کاخ سفید فعلاً فشار نظامی و اقتصادی را بر مسیر دیپلماسی ترجیح می‌دهد.

در همین حال، بریتانیا آشکارا از همراهی با این مسیر فاصله گرفت. کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روز دوشنبه تأکید کرد کشورش نه از محاصره تنگه هرمز حمایت می‌کند و نه، با وجود فشارهای موجود، به جنگ با ایران کشیده خواهد شد. او گفت هدف لندن باز نگه داشتن کامل تنگه و بازگرداندن نفت و گاز به بازار است و توان نظامی بریتانیا در منطقه، از جمله مین‌روب‌ها، در همین چارچوب به کار گرفته شده است. استارمر همچنین تصریح کرد هر اقدام نظامی برای بریتانیا تنها در صورت وجود مبنای حقوقی روشن و طرحی سنجیده ممکن است.

در کنار شکافی که میان واشنگتن و لندن آشکار شده، یک رویارویی کم‌سابقه سیاسی و مذهبی نیز درگرفته است. پس از آنکه پاپ لئو چهاردهم جنگ را نتیجه «توهم همه‌توانی» خواند و بار دیگر بر صلح و گفت‌وگو تأکید کرد، ترامپ حمله‌ای تند به او کرد و پاپ را «ضعیف» و «بد برای سیاست خارجی» خواند. پاپ روز دوشنبه در پاسخ گفت هیچ قصدی برای وارد شدن به مجادله با ترامپ ندارد و پیام او همان پیام صلح است. این موضع‌گیری، واتیکان را به یکی از معدود صداهای پرنفوذ جهانی تبدیل کرده که در اوج تشدید بحران، آشکارا در برابر منطق جنگ ایستاده است.

بازارهای جهانی نیز بلافاصله به این چرخش واکنش نشان داده‌اند. پس از اعلام محاصره دریایی، بهای نفت بار دیگر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه گذشت و نگرانی‌ها درباره موج تازه‌ای از تورم و شوک انرژی شدت گرفت. هم‌زمان، برنامه توسعه سازمان ملل هشدار داده است که اگر این جنگ ادامه یابد، بیش از ۳۲ میلیون نفر در جهان ممکن است به زیر خط فقر رانده شوند؛ هشداری که نشان می‌دهد بحران از سطح درگیری نظامی فراتر رفته و اکنون به تهدیدی برای معیشت میلیون‌ها نفر، به‌ویژه در کشورهای فقیرتر، تبدیل شده است.

در همین حال، واکنش تهران به تهدید تازه واشنگتن با لحنی تحقیرآمیز همراه بود. شهرام ایرانی، فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی، تهدید دونالد ترامپ برای محاصره تنگه هرمز را «مضحک» خواند و گفت نیروهای دریایی ایران همه تحرکات ارتش آمریکا در منطقه را زیر نظر دارند. او تأکید کرد تهدیدهای رئیس‌جمهور آمریکا برای محاصره دریایی ایران «بسیار مضحک و خنده‌دار» است؛ اظهاراتی که نشان می‌دهد تهران، دست‌کم در سطح رسمی، می‌کوشد تهدید جدید آمریکا را کم‌اهمیت و غیرعملی جلوه دهد.